Buitenlandsemester Sint-Petersburg, Polytechnic University 2017-2018

Pim Komen

Al voordat ik startte met deze studie wist ik zeker dat ik de kans aan zou grijpen om een half jaar in het buitenland te studeren. De keuze om naar Rusland te gaan lag voor mij voor de hand. De tweede vraag was natuurlijk welke stad het zou gaan worden: ik had Moskou en Sint-Petersburg al eens (kortstondig) bezocht, maar besloot toch voor de laatste te gaan. En daar ik heb daar absoluut geen spijt van gekregen!

Voorbereiding

Na de keuze gemaakt te hebben, begonnen alle voorbereidingen voor het vertrek naar Sint-Petersburg, waar ik aan de Polytechnic University zou studeren. Toegegeven, achteraf gezien was dit misschien wel de lastigste periode: er leek geen einde te komen aan de lijst met vereisten voor o.a. het visum en vooraf lijkt zo’n verblijf van bijna vijf maanden (eind augustus tot eind januari) nog onoverkomelijk. Er valt nog weinig bij voor te stellen en dat doet een buitenlandverblijf spannender lijken dan het is. In mijn ervaring werd alles gemakkelijker en overzichtelijker na het moment van vertrek naar Rusland.

Verblijf

Ik verbleef met twee studiegenoten in een appartement op de Nevksij Prospekt, de hoofdstraat van Sint-Petersburg. De universiteit biedt ook plaatsen aan in de studentenhomes, met drie personen op een kamer. Ik zou echter aanraden om dichter bij het centrum van de stad te verblijven als dat mogelijk is: de metro sluit bijvoorbeeld elke avond na een bepaald uur en daarnaast is het veel makkelijker om interessante plaatsen in de stad te bezoeken. Het vinden van een appartement is overigens niet moeilijk. Als je er om vraagt, geeft de universiteit gegevens van een contactpersoon die verschillende plaatsen in de aanbieding heeft. Nog over de metro gesproken: het nadeel van in het centrum wonen is natuurlijk wel dat het ongeveer vijftig minuten kost van je appartement tot aan de universiteit. Maar dat is eigenlijk minder vervelend dan het klinkt, en je went er snel aan.

De universiteit

Bij aankomst op de universiteit en het intekenen voor onze vakken bleek direct dat de zaken er anders voor stonden dan we van te voren hadden bedacht. Een deel van de vakken die we wilden volgen bleek niet te worden aangeboden, en voor een aantal andere vakken klopte het aantal studiepunten niet. Over dit soort ‘Russische’ zaken had ik echter al vaak gehoord, en in mijn ogen is het belangrijk veel te communiceren omdat er nog heel veel mogelijk bleek. Na overleg met de UGent en de docenten en coördinatoren in Rusland werden er aanpassingen gedaan zodat uiteindelijk iedereen het gewenste curriculum kon volgen. Een eerste les Russische bureaucratie, laat ik maar zeggen. Dan over de vakken zelf: ten eerste wil ik benoemen dat het niveau in Rusland lager ligt dan in Gent. Hoewel de vakken zelf zoals ‘Geschiedenis van Sint-Petersburg’ of ‘Russische Realia’ veel nieuwe en interessante informatie aanreiken, zijn de examens gemakkelijker dan wij in Gent gewend zijn. Voor drie vakken moesten we echter presentaties in het Russisch geven, wat voor een zekere uitdaging kan zorgen. Met genoeg voorbereiding is dat echter niet onoverkomelijk. Bijna alle vakken werden in goed verstaanbaar Russisch gegeven, en een enkel vak in deels Engels en deels Russisch.

Al met al biedt de universiteit een makkelijke en afgebakende omgeving om het semester in door te brengen, maar is dit slechts een klein deel van de hele buitenlandervaring. Naar mijn ervaring maken juist de mogelijkheden die zich buiten de lessen voordoen een semester in het buitenland zo waardevol.

Ervaring buiten de universiteitsmuren

Een vaak genoemd stereotype over de stad is dat Sint-Petersburg ‘westerser’ en opener is qua uitstraling en mentaliteit dan vele andere steden in Rusland. Dit benadrukten veel mensen daar zelf ook, en ook al blijft dit een buikgevoel – ik zou het toch willen beamen. Zeker na een bezoek aan Moermansk werd dit verschil voelbaar. Een kanttekening: mensen in ‘functie’, dus achter kassa’s, loketten, garderobes en dergelijke meer leken in Rusland zelden te beroerd om onbeleefd of bot te zijn. Dat verschil, in vergelijking met mensen op straat, viel in Rusland vaak op.

Juist vanwege de mentaliteit in Sint-Petersburg werden situaties en mogelijkheden om met Russen in contact te komen in mijn schoot geworpen. Ik geef een paar voorbeelden: iemand vroeg me de weg en ik antwoordde dat ik niet uit Rusland kwam en de weg niet kende. Onmiddellijk volgde een gesprek met de uitnodiging om eens koffie te gaan drinken, omdat de persoon graag eens met buitenlanders in contact wilde komen. Een ander moment raakte ik in een parkje in gesprek met een oudere Russische dame die me direct op de man af naar mijn mening vroeg over de huidige Russische internationale politiek. In een broodjeszaak schoof een onbekende jongen, nadat hij mijn buitenlands accent hoorde, een stoel naar me om een gesprek over literatuur te beginnen. Na een andere afspraak van een klein uur met een Russische – via-via ontmoet – nodigde ze me uit om een weekend mee te gaan met haar gezin naar de datsja. Voor mij was dat de beste ervaring die ik heb opgedaan in Rusland. Onder het genot van uiteraard heel wat wodka en borden vol eten, met meer dan voldoende dille en mayonaise, praatten we over politiek, religie, corruptie, Poetin, Syrië, de MH17 en de Krim. Het vak ‘Russische Realia’ kon daar niet tegenop.

Tips voor in de stad zelf

Niet enkel de mensen, maar ook de stad zelf biedt meer dan genoeg interessante mogelijkheden om met de cultuur in contact te komen. Zoals eerder gezegd woonde ik direct in het centrum, wat het erg gemakkelijk maakte om stadswandelingen te maken en musea, kerken, parken en monumenten te bezoeken. Daarbovenop is Rusland erg vrijgevig met studentenkortingen waardoor bijna alle bezienswaardigheden gratis of heel goedkoop zijn. Naast de geijkte plaatsen zoals de Hermitage, Peterhof, de Kazankathedraal of de Kerk van de Verlosser op het Bloed, zijn onder andere de volgende plaatsen zeker de moeite waard: Het Museum voor Non-conformistische Kunst, het Museum van Politieke Geschiedenis (met een degelijke kritische insteek!), het Street Art Museum, de begraafplaats en het herdenkingsmonument voor het beleg van Leningrad, het museum van het Beleg van Leningrad, het Muzikaal Archief (met o.a. informatie over Sjostakovitsj en de Tweede Wereldoorlog), het museum van ‘Experimentele geluiden en muziek’, enz. Het Museum van de Geheime Politie zou ik echter niet aanraden, dat bleek juist een dubieus eerbetoon te zijn aan de vele geheime diensten die Rusland heeft gekend…

Naast dit alles zijn er in het centrum vele verschillende studentencafés, koffiebars, clubs, kroegen en restaurants om samen met Russische of internationale studenten te bezoeken. Het was ook een goede ervaring om eens naar een Russische film te gaan. Daarnaast zou ik opera of ballet in het Mariinskijtheater aan willen raden.

Buiten de stad

Er zijn ook buiten de stad interessante uitstapjes mogelijk. Zo heb ik een weekend in Vyborg doorgebracht, een licht vervallen historisch kuststadje in de buurt van Finland met redelijk mooie natuur eromheen. Ook heb ik het noordelijke Moermansk bezocht. Aangezien ik Moskou al eens had gezien, sloeg ik die stad over, maar met de nachttrein is het makkelijk te bereiken en verschillende andere studenten hebben deze uitstap gemaakt en er veel plezier aan beleefd.

Om af te ronden

In mijn beleving bleken Russen, of preciezer gezegd Sint-Petersburgers, ongelofelijk open en vriendelijk en bovendien nieuwsgierig naar contact. Als je daar voor open staat, biedt een buitenlandverblijf enorm veel mogelijkheden om mensen te leren kennen, andere meningen te horen  en verder te kijken dan de stereotypen die er over Russen in het algemeen heersen. De belangrijkste tip die ik kan geven is vooral proberen om los te komen van het universiteitswereldje en niet enkel met mensen van jouw eigen nationaliteit op te trekken, maar juist ook daarbuiten de grens proberen te verleggen om in contact te komen met Russen en nieuwe plaatsen te zien.