Het gesprek concentreert zich op het boek van Bazdulj over de Tsjechische controversiële filmster Lida Baarova, Lutka od marcipana / Кукла от марципан (2017). Centraal staan het proces van vertaling, de rol van vrouwen in de geschiedenis en het verband tussen talen en verhalen.
This panel will address the usage of language at the ICTY. Ekavian (Serbia) or ijekavian (B&H and Croatia) speech became strongly associated with national, ethnic, and political identity during the nineteenth-century and it continues to be associated as such to this day, so language variance became a political statement. ICTY Statute and ICTY Rules of Procedure and Evidence, two major documents that regulate language-related rights, duties and obligations of the parties to the proceedings, give defendants the right to use “his or her language” in direct communications with the court, and for the purposes of translation and interpretation. But, although these language entitlements were clearly defendant-centric, there was an a priori knowledge on the part of ICTY management that, when translating and interpreting, victims and witnesses’ language also had to be taken into consideration. One of the first ICTY Annual Reports acknowledges that the judges are very much aware that there may be considerable reluctance on the part of witnesses to appear before the Tribunal to testify because principal witness against the perpetrator of a crime will be the victim, that the crimes against civilian population have been committed on, inter alia, ethnic grounds, and that the judges have never allowed themselves to lose sight of the fact that victims and witnesses have rights worthy of protection. CLSS management, the language services provider to ICTY, were also aware that victims should not be upset by being exposed to hearing the linguistic variance of their aggressor, claiming to have handpicked interpreters as to their ethnicity and to have instructed their interpreters to refrain from using vocabulary associated with the Croatian language. So, were the Muslim victims of Serb and Croat crimes or the B&H citizens as in whole served linguistic justice on the level of direct communications with the court, and for the purposes of translation and interpretation?
This panel focuses on the record of the trial of former Serbian leader Slobodan Milošević at the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY). Unlike other studies of the trial, Dr. Tromp’s analysis relies primarily on the trial record and advances the notion that such a record, even where the trial is unfinished, is a unique historical source that can shape the narrative of a conflict. Snapshots of behaviour displayed by Milošević in court and quotations of things he said while conducting his defence in combination with passages of carefully selected evidence from an immense archive familiar to few scholars, reveal the trial record as a truly invaluable source of history.
Bulgarije, 1988 – Ivan Andonov
Vtsjera is een Bulgaarse cultfilm over de vreedzame en stille, maar beslissende opstand van een groep middelbareschoolstudenten tegen de waarden van hun leerkrachten en van de Bulgaarse communistische samenleving. De film vertelt het verhaal van een eliteschool waar de kinderen van hooggeplaatste communistische ambtenaren opgeleid worden. De personages gaan volledig op in hun eigen jeugdige leven dat in schril contrast staat met het absurde en onderdrukkende regime. De film werd uitgebracht in 1988, maar de gebeurtenissen in het verhaal spelen zich af in de jaren 1960. In werkelijkheid is de film een sterke kritiek op het Bulgaarse politieke systeem van de late jaren 80.
Rusland, 1928 – Sergej Eisenstein
Het is onmogelijk om over de Russische Revolutie in film of zelfs de revolutie in films te spreken zonder ook Eisensteins Oktjabr te vermelden. De film is ook wel gekend als 10 Days That Shook the World, wat voor een internationaal publiek (zeker in die tijd) beter weergaf waar het allemaal rond draaide: een revolutie die de hele wereldorde zou veranderen. Eisenstein maakte de film ter gelegenheid van het tienjarig jubileum van de Russische Revolutie. De film is niet minder experimenteel dan Bronenosets Potjomkin en geeft een intrigerend beeld van het revolutiejaar 1917 (dat dus langer duurde dan de tien dagen uit de Engelstalige titel), vanaf de Februarirevolutie tot en met de Oktoberrevolutie. De film kreeg veel kritiek in Sovjet-Rusland, precies omdat hij te experimenteel en formalistisch was. Vandaag wordt de film als een van de belangrijkste films uit de filmgeschiedenis beschouwd.
Rusland, 1925 – Sergej Eisenstein
Bronenosets Potjomkin of Pantserkruiser Potjomkin is een absolute klassieker van de wereldvermaarde Eisenstein. De Sovjetregisseur maakte deze film om de eerste revolutie van de twintigste eeuw op Russische bodem, de opstand van 1905, te herdenken. Als uitgangspunt nam Eisenstein niet de opstanden in Sint-Petersburg als centraal thema, maar wel de muiterij die ontstond op een pantserkruiser van de Keizerlijke Zwarte Zeevloot in de (toen nog) Russische havenstad Odessa. Het is dan wel een stomme film, toch heeft hij door zijn experimentele karakter hele generaties filmmakers beïnvloed en de filmgeschiedenis mee een gezicht gegeven. De beroemde trappenscène vormde nadien een bron van inspiratie voor kaskrakers als The Godfather, The Untouchables en Star Wars.
Amber Ivanov (Universiteit Gent)
Deze lezing is geïnspireerd door de recente ontwikkelingen rond een uniek manuscript (hier: “Hilandar Metafrast °2”), dat tot op de dag van vandaag nog geen naam kent en als een van de enige handschriften binnen de Slavia Orthodoxa enkel metafrastische levens en martelaarsakten in het Oudkerkslavisch vertegenwoordigt. Dit metafrastisch menologion, waarin de hagiografische teksten zijn opgenomen voor de viering van heiligen uit de tweede helft van september, is in een 14e eeuws manuscript bewaard, dat hoogstwaarschijnlijk werd opgemaakt in het Hilandar klooster op de Athosberg. Samen met het manuscript ZIIIb20 – ook bekend als de “Hilandar Metafrast”, waarin teksten zijn opgenomen voor de viering van feestdagen tijdens de eerste helft van de maand september – representeren zij het complete menologion voor de maand september. Er wordt dan ook gesuggereerd dat deze twee manuscripten eens één geheel vormden. Aangezien “Hilandar Metafrast °2” tot dit jaar deel was van de privé-collectie van een anonieme verzamelaar, is nog geen onderzoek verricht omtrent dit verbluffende manuscript.
Elke tekst binnen dit manuscript is een suo generis tekstgetuige, aangezien geen van de teksten, zelfs niet in een andere redactie dan de 14e eeuwse Athon-redactie, teruggevonden is in andere manuscripten. Hetzelfde geldt voor de martelaarsakte van de heilige Thekla, die tot nu toe nog steeds de enige kopie is van de metafrastische versie van dit verhaal. In deze lezing zal ik het hebben over de eerste resultaten van mijn linguïstische analyse van de tekst en over de zoektocht naar het origineel en de verhouding van de tekst met dat Griekse origineel.
Simeon Dekker (Universität Bern)
Het Oud-Russische corpus van brieven geschreven op stukjes berkenbast dateert uit de vroege 11e tot de late 15e eeuw. Deze unieke teksten uit Novgorod en omgeving verschaffen ons een uitzonderlijke impressie van het alledaagse leven in de middeleeuwse Russische samenleving. Het organische materiaal is in de grond bewaard gebleven, en ieder jaar worden bij opgravingen in Novgorod nieuwe berkenbastbrieven gevonden.
Het berkenbastcorpus kan door zijn relatief lange periode van attestaties als ideaal bronmateriaal dienen om ontwikkelingen in het gebruik van de geschreven taal na te gaan.
Aan de hand van enkele case studies zal worden ingegaan op taalkundige fenomenen in de berkenbastbrieven die licht werpen op de mate waarin geletterdheid zich had geworteld in de communicatieve processen in de genoemde periode.
Ik zal aantonen dat de berkenbastbrieven een middenpositie innemen tussen oraliteit en geletterdheid. Aan de ene kant bestonden er nog de oude mondelinge communicatiepatronen, die worden weerspiegeld in de wijze waarop de berkenbastbrieven zijn geformuleerd; aan de andere kant ontstonden er geleidelijk nieuwe, geletterde uitdrukkingswijzen, wat we kunnen zien aan de ontwikkeling van normatieve conventies en formules in de schrijftaal.
Rusland, 2017 – Boris Chlebnikov
Arrhythmia (Aritmie of Ritmestoornis) is een Russisch familiedrama van regisseur Boris Chlebnikov, dat op een oprechte wijze laat zien hoe het is om bij de hulpdiensten te werken, en daarbij ondanks de extreme werkomstandigheden toch de menselijkheid te kunnen bewaren. De film vertelt het verhaal van de zorgzame en toegewijde ambulancier Oleg, die lijdt onder de werkdruk en onder de wensen van het management, dat niet de mens, maar de statistieken en efficiëntie belangrijker acht. Thuis loopt het ook niet van een leien dakje. Zijn vrouw, die ook arts is, wil scheiden. Onder druk van haar familie en de eisen van de prestatiemaatschappij staat Katja op het punt om de scheidingspapieren te tekenen, maar Oleg geeft haar niet zonder slag en stoot op. Oleg zit gevangen in een existentieel dilemma: hij doet alles om zijn patiënten te redden, maar zal hij zo ook zijn liefde, die hem zowel pijnigt als sterk maakt, (en daarmee ook zichzelf) kunnen redden?
Arrhythmia werd met veel lof ontvangen en bekroond met vele prijzen. Op het belangrijkste Russische filmfestival Kinotavr kreeg de film in 2017 de prijs voor beste film. Aleksandr Jatsenko, de acteur die Oleg speelt, kreeg op het festival Karlovy Vary in Tsjechië de prijs voor beste acteur.